News

6/recent/ticker-posts

CHỒI XUÂN đầy lời...!



CHỒI XUÂN đầy lời...!


 Nghe xuân nảy lộc, đâm chồi
Trái tim bồng bột hát lời mộng mơ

(Thơ xuân – Ngô Hoàng Oanh) 



Trải qua một mùa đông sắc màu phai, lá cành rụng, thiên nhiên nhuốm một màu tang thương. Cảnh tượng những cành cây trút lá ngủ đông đã gieo vào lòng người bao cảm xúc của sự úa tàn, chết chóc:

Lá bàng
Như lá vàng
Rụng.
Ôi! Đìu hiu
Cảnh chiều
Đông!
Ruộng ngập: mênh mông
Nước phẳng.
Cò bay, yên lặng,
Quanh đồng.
Thi tứ viển vông:
Thần tưởng tượng
Như đàn cò đói lượn
Đồng không.
(Mùa đông – Nam Trân)
          
           Trời đất tuần hoàn theo quy luật bất biến. Hoa mận vừa tàn thì mùa xuân lại gần. Đối lập với cái lạnh của mùa đông là hơi ấm của những “Ngày ửng hồng sau màn sương gấm mỏng/ Nắng dát vàng trên bãi cỏ non xanh (Đám cưới mùa xuân – Đoàn Văn Cừ) để rồi vạn vật chuyển mình, cây nảy lộc non, cỏ xanh tận chân trời... Tất cả bừng tỉnh sau những tháng ngày đông:

Lắng nghe như tiếng nàng xuân
Lướt trên ngọn gió thì thầm gọi hương
Nắng mai đón những giọt sương
Chồi non ngậm nắng, uống sương ngọt ngào.
Xuân sang nắng ấm lên cao
Mùi hương đây đó len vào tóc mây
(Hương xuân)

Cựa mình từ trong thớ vỏ
Sớm nay một sắc xanh ngời
Ủ từ phễu sương tay gió
Chồi xuân nâng lộc chơi vơi
(Chồi xuân – Nguyễn Đức Phú Thọ)

Khác với hạ cỗi, thu sầu, đông lạnh là xuân xanh. Ngọn đông phong đã đem sự sống cho muôn loài. Những cành cây không một chiếc lá xanh giờ đây đang đâm chồi hi vọng, chồi xuân biếc nụ xanh mơn gánh theo giọt sương long lanh đón chào xuân mới. Người ta gọi những chồi non ấy là chồi xuân:

Xuân gội tràn đầy
Giữa lòng hoan lạc,
Trên mình hoa cây…
Nắng vàng lạt lạt
Ngày đi chầy chầy…
Hai hàng cây xanh
Đâm chồi hi vọng…
Ôi duyên tốt lành.
…Mùa đông đã tạnh
Cỏ mọc bờ non…
(Chiều xuân – Huy Cận)

.... Từng chồi non xanh mơn man
Từng hạt mưa long lanh rơi... mùa xuân
Và trong ánh mắt lấp lánh
Lời yêu thương, yêu thương ai... ngập ngừng....
(Ca khúc Thì thầm mùa xuân – Ngọc Châu)

Qủa đúng vậy, tự nghìn xưa vẫn thế, khi đất trời vào xuân cũng là lúc các loài hoa bỗng vươn mình thức dậy, chen đua nở:

lạ thật, tự nghìn xưa vẫn thế
Qua mùa đông là lại đến mùa xuân
Hoa lại nở tưng bừng trong nắng ấm
Dòng sông trôi trong sắc cỏ đôi bờ

Đất cũ nghìn năm như trẻ lại
Trời bỗng xanh non một sắc xuân
Hoa như đợi tết cùng nhau nở
Lá cũng thêm xanh, lộc với mầm
(Mùa xuân này – Bùi Công Bính)

Đọc Xuân về của “người nhà quê” Nguyễn Bính, chúng ta ta như lạc vào một vườn xuân mà ở đó những hoa chanh, những hoa bưởi, những hoa cam… đang đua nhau khoe sắc thắm trước Chúa xuân Đầy vườn hoa bưởi hoa cam rụng/ Ngào ngạt hương bay, bướm vẽ vòng (Xuân về - Nguyễn Bính). Hay đó là một chùm xoan hoa tím đang bay trước gió trong một buổi Chiều xuân (Anh Thơ). Trong không gian mùa xuân ấy, tất cả cảnh vật bỗng trở nên huyền diệu, người ta “nhìn ra hoa đua nở” và rồi “dừng tay tôi kêu chàng: “Này, này! Bạn! xuân sang! (Xuân về - Lưu Trọng Lư).

Nói tới mùa xuân ai cũng nghĩ đến hoa đào “Xuân tới cành đào hoa lại nở” (Mai rụng – J. Leiba). Men dọc theo “Ngẫu hứng thơ” của Vũ Văn Toàn trong Đào xuân với sự xuất hiện của những nụ hoa đào chớm nở, người đọc nghĩ đến đất trời vào xuân:

Hoa đào nở như nụ cười con trẻ
Giọt mưa xuân mũm mĩm đậu trên cành
Chồi xanh nảy mầm khoe sắc lá
Gió lao xao mừng đón mùa xuân.
(Đào xuân – Vũ Văn Toàn)

Hoa mai cùng với muôn hoa ngoài việc khoác lên mình bộ xiêm y lộng lẫy làm đẹp cho đời còn báo hiệu xuân sang:

Xuân đến nhìn xuyên qua màu nắng
Nhừng bút mai xanh chợt hé vàng
(Mầu nhiệm mùa xuân – Hoàng Mai Lĩnh)
            
 Cái nhựa sống căng tràn của mùa xuân đã lan tỏa khắp đất trời khiến cho tạo vật lung linh huyền ảo. Không gian xuân ấy đâu chỉ được bao bọc bởi những dải sắc màu sặc sỡ của hoa lá cỏ cây mà còn sống động bởi những tiếng “nhạc vươn lên trời ... Tưng bừng muôn nơi/ Mái rừng gió hẩy/ Chiều xuân đầy lời” (Chiều xuân – Huy Cận), “Điệu nhạc thở hơi rừng” (Xuân tượng trưng – Bích Khê).

Đàn cò trắng dăng hàng bay phấp phới.
Trên cành cây, bỗng một con chim gọi,
…Sau trái đồi lấp lánh ánh sương ngân.
Chỉ còn nghe văng vẳng tiếng chim xuân
Ca ánh ỏi trên cành xanh tắm nắng.
(Đám cước mùa xuân – Đoàn Văn Cừ)

Tiếng chim chuyền cành lắt léo
Rót vào trời đất bao la
Mưa giêng lấm vàng áo cỏ
Mùa xuân như gần như xa
(Chồi xuân – Nguyễn Đức Phú Thọ)

Hàng cây đầy tiếng chim và bóng chim bay nhảy. Từ những chú chim Sâu vui vẻ, những chị Chích Chòe nhanh nhảu, những anh Khướu lắm điều, đến những em Chào Mào đỏm dáng và cả những bác Cu Gáy trầm ngâm như đang vui trong ngày dạ hội đón xuân. Trong bữa tiệc ăn mừng xuân đến ấy, các loài chim bạn vừa hát, vừa nhảy vũ điệu điêu luyện trên nền nhạc giao hưởng ấn tượng cất lên từ giọng ca thánh thót và tiếng vỗ cánh nhịp nhàng của chính mình. Những loài chim đã trở thành những vũ công, những ca sĩ, những người mẫu thực thụ. Trước lễ hội tưng bừng, ngọn gió đã bị cuốn hút nên anh ta không thể đứng ngoài. Và rồi ngọn gió đã rủ bạn tình lá để góp thêm tiếng nhạc tình yêu. Đó là bản nhạc du dương của ngọn gió xuân thổi qua tiếng kèn lá, đàn cây; của những con sáo đang tấu lên khúc tình si gọi bạn trong “mùa xuân hôn phối” (Đêm xuân cầu nguyện – Hàm Mặc Tử). Những khúc nhạc say đắm lòng người ấy hòa vào trong một không gian tình tứ đã tạo nên cái đẹp giao hòa, giao cảm của những tình, những cảnh.

Gió xuân phơ phất thổi trong cành
Lớp lớp bên đường bóng lá xanh
Cây cỏ cười tươi hoa mũm mĩm
Học sinh qua lại áo phong phanh
Chim non ngoài nắng bay chi chít
Đàn sáo trong cây vẳng khúc tình
 (Xuân – Nguyễn Giang)
            
           Thi sĩ đâu chỉ chú ý đến sự thay đổi linh diệu của cảnh sắc thiên nhiên vào xuân mà còn hướng ngòi bút của mình để lặng nhìn thiên hạ đón xuân sang. Họ đã cảm nhận được mùa xuân nồng thắm khắp nơi, trên đường rộn rã tiếng đua cười. Vũ Bằng trong Thương nhớ mười hai đã viết lên những trang văn về mùa xuân đẹp với không khí, cảnh vật và đặc biệt là nỗi lòng con người: "nhựa sống trong người căng lên như máu căng trong lộc của loài nai, như mầm non của cây cối nằm im mãi không chịu được, phải trồi ra thành những cái lá nhỏ li ti giơ tay vẫy những cặp uyên ương đứng cạnh". Thứ tình cảm của con người dành cho mùa xuân, theo ông đó là tình cảm "tự nhiên như thế", "không có gì lạ hết". Nó giống "Y như những con vật nằm thu mình một nơi trốn rét thấy nắng ấm trở về thì lại bò ra nhảy nhót kiếm ăn, anh cũng "sống" lại và thèm khát yêu thương thực sự. Ra ngoài trời anh muốn yêu thương". Trước thiên nhiên trong một tấm áo phối màu quyến rũ, lòng người lại vốn hữu tình không khỏi xuyến xao, nên hành động “Nhởn nhơ cười với cảnh xuân sang” (Vết thương lòng – Lan Sơn), "Xòe tay bưng cơn gió mát" (Chồi xuân – Nguyễn Đức Phú Thọ) thật dễ hiểu và đáng yêu. Còn lạ kỳ hơn nữa, những giọt xuân tươi non, ngọt lịm đọng lại trên đôi má hồng của người xuân nữ, đã khiến cho chàng thi sĩ si tình "điên cuồng khát vọng": "Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào người" (Vội vàng – Xuân Diệu) để chiếm lĩnh vẹn toàn cái đẹp toàn bích và cùng say trong chén xuân nồng:

Xòe tay bưng cơn gió mát
Hương từ vạt đất trổ hoa
Ửng hồng duyên ai má lúm
Mắt cười như càng xinh ra
                                                            (Chồi xuân – Nguyễn Đức Phú Thọ)

.... Mùa xuân đã đến cho trời xanh tươi hi vọng
Và em đã đến cho đời anh thôi nhớ mong
Mùa xuân đã đến cho làn môi em tươi hồng
Còn chi em hỡi ta cùng say chén xuân nồng...
(Ca khúc Khúc xuân – Võ Thiện Thanh)

Đã thấy xuân về với gió đông
Với trên màu má gái chưa chồng.
Bên hiên hàng xóm, cô hàng xóm
Ngước mắt nhìn trời, đôi mắt trong.
Từng đàn con trẻ chạy xum xoe,
Mưa tạnh trời quang, nắng mới hoe.
Lá nõn, nhành non ai tráng bạc?
Gió về từng trận, gió bay đi…
(Xuân về - Nguyễn Bính)
            
       Đôi má ửng hồng vì nắng xuân, đôi môi chúm chím hát khúc xuân say của người xuân nữ như hòa vào khung cảnh hữu tình của mùa xuân.
                                    
                                     ... Ta đi bên nhau đón xuân đang về tới
Hồn hòa vào cùng trời cuối đất
Xin nâng ly lên chúc nhau thêm hạnh phúc
Cuộc đời mãi thắm tươi...
(Ca khúc Khúc giao mùa – Huy Tuấn)

Mùa xuân tới cũng có nghĩa là một năm cũ sắp khép lại và đón chào năm mới. Trong những ngày cuối năm, những ngày đầu xuân là cảnh sinh hoạt tấp nập của người dân. Với "ngòi bút dồi dào mà rực rõ", Đoàn Văn Cừ đã hòa vào dòng người đi chợ để dựng lên một đoạn phim sống động, hấp dẫn và nghe trong đó cả bản nhạc rộn ràng về phiên chợ tết:

Người các ấp tưng bừng ra chợ tết
Họ vui vẻ kéo hàng trên cỏ biếc;
Những thằng cu áo đỏ chạy lon xon,
Vài cụ già chống gậy bước lom khom,
Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ,
Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ.
Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu,
Con bò vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau.
Sương trắng đỏ đầu cành như giọt sữa.
Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa.
Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh,
Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh
(Chợ tết – Đoàn Văn Cừ)
            
         Bên cạnh dòng người tấp nập, hối hả của phiên chợ cuối năm là hình ảnh cụ đồ nho quen thuộc đang thảo những nét “như phượng múa rồng bay” (Ông Đồ - Vũ Đình Liên); là hình ảnh anh khóa đang say sưa chép thơ xuân muốn góp cho xuân thêm đẹp bằng những lời thơ mượt mà đằm thắm, những lời chúc ước nguyện đầu năm, những câu đố dí dòm, thú vị:

Một thầy khóa gò lưng trên cánh phản,
Tay mài nghiêng hí hoáy viết thơ xuân.
Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm,
Miệng nhẩm đọc vài hàng câu đối đỏ.
             
        Mùa xuân là mùa của lễ hội. Chính vì lẽ đó, ông cha ta đã nói rằng “tháng giêng là tháng ăn chơi…tháng ba hội hè”. Trong “Mừng xuân ngày hội cổng làng” (Cổng làng – Bàng Bá Lân), những phong tục ngàn đời của cha ông được tạo dựng lại làm cho không khí xuân đã vui lại càng vui hơn. Tất cả đang say trong những trò trơi và còn say bởi men rượu của mùa xuân:
                                     
                                     Mùa xuân ấy ông tôi lên tận tỉnh
Đón tôi về xem hội ở làng bên.
Suốt ngày đêm chuông trống đánh vang rền,
Người lớn, bé mê man về hát bội.
Những thằng cu tha hồ khoe áo mới
Và tha hồ nô nức kéo đi xem.
Các cụ già uống rượu mãi gần đêm,
Tổ tôm điếm chơi đều không biết chán.
Những con bé áo xanh đòi chị ẵm
Để đi theo đám rước lượn quanh làng.
Các bà đồng khăn đỏ chạy loăng quăng.
Đón các khách thập phương về dự hội
(Đám hội - Đoàn Văn Cừ)
             
          Chồi non - Chồi xuân – Chồi hi vọng – Chồi của sự sống mới đang bắt đầu và cũng là lá lịch trước nhất báo hiệu phút giao thừa ngập sắc trời pháo hoa, men nồng xuân đêm hơi ru đất trời vào xuân:

Đừng vội bước nghe xuân!
Cho hạnh phúc quây quần,
Sáng này bên cha mẹ,
Con cháu cười đầy sân!
(Thơ viết lúc giao thừa – Hà Chí Trung)

Kính tặng đại gia đình Văn K28
Trần Hữu Chất